Το Εν το Γίγνεσθαι και ο καθαρμός των Όντων από τον Θάνατο

Το Εν άρχει του Κόσμου και είναι το Πρώτο Αίτιο κάθε Αθάνατου και Θνητού όντος.

Το Εν άχρονα και εξαίφνης εκπορεύει το πεδίο των Αθάνατων Όντων που οι φιλόσοφοι αποκαλούν Είναι. Εντός αυτού του πεδίου υπάρχουν οι Ενάδες, ο Νους, η Παγκόσμια Ψυχή και οι Αθάνατοι Θεοί. Ο Αθάνατος Θείος Νους νοεί τις Ιδέες που είναι οι Τέλειες Ιδεατές μορφές. Ο Θείος Νους προβάλει τις Ιδέες αυτές σε κατώτερο πεδίο και δημιουργεί τα Αντίθετα, για αυτό ονομάζεται και Θεός Δημιουργός της Πλάσης ή του Γίγνεσθαι ή του Αισθητού Κόσμου. Προβολή της Ιδέας του Αιωνίου είναι ο Χρόνος. Ο Αιώνας είναι η αμετάβλητη χρονική κατάσταση που διατηρεί το Αγαθό εντός κάθε Αθάνατου Όντος και καθιστά το πεδίο του Είναι σε Μονή. Ενώ ο Χρόνος είναι η μεταβλητή εικόνα της Αιωνιότητας ως μεταβαλλόμενος χρόνος και καθιστά το Γίγνεσθαι σε συνεχή ροή και μεταβολή. Ό,τι βρίσκεται εντός Γίγνεσθαι βρίσκεται εντός χρόνου και μεταβάλλεται μεταξύ αντιθέτων καταστάσεων. Έτσι εντός του Γίγνεσθαι τα όντα βιώνουν οντικά τόσο την Ζωή όσο και τον Θάνατο, ψυχικά το Δίκαιο όσο και το Άδικο, το Καλό όσο και το Κακό, αισθητά το Φως και το Σκοτάδι και μια πληθώρα άλλων αντιθέτων σε οντικό, ψυχικό, αισθητό επίπεδο αντίληψης.

Γιατί δημιουργήθηκε από τον Θεό Δημιουργό Νου το πεδίο των Αντιθέτων Γίγνεσθαι και τα Όντα εντός του

Ο Νους πριν δημιουργήσει το πεδίο των Αντιθέτων – Γίγνεσθαι, δημιούργησε το Αθάνατο μέρος των Νοητών Όντων ως Αθάνατο Λόγο Ψυχής σε πλήθος. Έτσι δημιουργήθηκε το Λογιστικό Θείο και Αθάνατο μέρος της Ψυχής, εντός του Είναι. Στην συνέχεια έδωσε την ελευθερία σε κάθε Ψυχή να μετέχει στο Εν και να θαυμάσει με την δράση της Επιστροφής τις ιδιότητες του Ενός. Κάθε Ψυχή άρχισε να νοεί διαφορετικές ιδιότητες του Ενός. Άλλη θαύμασε το Κάλλος – Ομορφιά, άλλη θαύμασε την Σοφία και τον Θείο Λόγο, άλλη θαύμασε την Αγαθότητα, την Καλοσύνη και την Συμπόνια.

Έτσι κάθε Ψυχή άρχισε να δημιουργεί το Θυμοειδές και Επιθυμητικό της μέρος ως Θείο Έρωτα προς το Εν μέσω της νοήσεως του Κάλλους, ως Σοφία μέσω της νοήσεως του Θείου Λόγου και ως Καλοσύνη, Συμπόνια μέσω της νοήσεως της Αγαθότητας του Ενός.

Έως αυτήν την άχρονη στιγμή δεν έχει εμφανιστεί ο Χρόνος, ο Θάνατος και η Κακία και το πεδίο των Αντιθέτων – Γίγνεσθαι.

Όλες οι Ψυχές επιστρέφοντας δια της νοήσεως πίσω στο Εν αποκτούσαν γνώση και κατανόηση των Αθάνατων Ιδιοτήτων των Θεών και του Ενός. Ωστόσο δεν είχαν καλύψει πλήρως την άγνοια τους.

Ορισμένες Ψυχές απορούσαν για την ιδιότητα της Αθανασίας. Δεν κατανοούσαν την δική τους Αθάνατη Φύση και την Φύση των Θεών και του Ενός ως προς την Αθανασία. Αυτές οι Ψυχές στην προσπάθεια κατανόησης της Θείας Ιδιότητας της Αθανασίας επιθύμησαν να βιώσουν την έλλειψη της για να μάθουν μέσω της στέρησης τι είναι αυτό που θα τους έλειπε και επιθυμώντας πάλι την Επιστροφή πίσω στο Εν να βιώσουν πλήρως τόσο την στέρηση όσο και την οντική μέθεξη τους στην Θεϊκή Ιδιότητα της Αθανασίας.

Για να εκπληρωθεί αυτή τους η επιθυμία και να καλυφθεί η άγνοια, ο Θείος Νους Δημιουργός δημιούργησε ένα μικτό πεδίο ιδιοτήτων όπου θα μεταβάλλονταν οι Θείες ιδιότητες και θα υπήρχε και η στέρηση τους ή η απομάκρυνση των Ψυχών από το Θείο το Γίγνεσθαι ως πεδίο Αντιθέτων για να βιώσουν αυτές οι Ψυχές τόσο την στέρηση του Θείου όσο και την Επιστροφή μέσω της Μεθέξεως πίσω στο Εν. Αυτές οι Ψυχές αποκτήσαν θνητά μέρη το Επιθυμητικό και Θυμοειδές μαζί με το Θείο Αθάνατο μέρος του Λογιστικού ώστε να υπάρχει κάτι που θα φθείρεται και η Ψυχή να βιώνει την φθορά. Αυτές οι Ψυχές θα βίωναν την Ψυχοδιάλυση σε βάθος χρόνου εντός του Γίγνεσθαι και εδώ είναι που δημιουργήθηκε ο Θάνατος και ο μεταβαλλόμενος χρόνος.

Με την πάροδο του χρόνου οι Ψυχές αυτές που πλέον ήταν μια μίξη Αθανασίας και Θανάτου αφού είχαν τόσο Αθάνατο μέρος και θνητά μέρη άρχισαν να βιώνουν τα αντίθετα σε οντικό, ψυχικό και αισθητό επίπεδο. Από την μετοχή τους στα Αντίθετα άλλες βίωναν τον Θάνατο ως οδυνηρή έλλειψη και δυστυχία όταν μεταβάλλονταν η κατάσταση τους από ευτυχία σε δυστυχία και επιθυμούσαν να αποβάλλουν το αίτιο της δυστυχίας που ήταν η επιθυμία θανάτου και άλλες η άγνοια τους και η απορία τους για τον θάνατο ήταν αστείρευτη και τις οδηγούσε άλλο τόσο σε απομάκρυνση από το Εν και σιγά σιγά λησμονούσαν την Αθάνατη Φύση τους. Αυτές οι ψυχές που είχαν αστείρευτη άγνοια και επιθυμία θανάτου βυθίσθηκαν στα αισθητά ακόμη πιο πολύ και για την δυστυχία τους θεώρησαν πως αίτιο ήταν το Εν και οι Θεοί και όχι η δική τους επιθυμία, έτσι άρχισαν να απεχθάνονται το Εν και έτσι αυτές οι Ψυχές δημιούργησαν την κακία ως απομάκρυνση από το Εν τους Θεούς και την Αθανασία. Αυτές οι Ψυχές άρχισαν να ενσωματώνονται στην Ύλη η οποία είναι η έσχατη Πρόοδος από το Εν. Οι Ψυχές αυτές ταυτίστηκαν με αισθητές μορφές ύλης και κατά την δύναμη και μικτή ποιότητα τους ως προς το Αγαθό και το κακό άρχισαν να δημιουργούν υλαία όντα όπως ανθρώπους, ζώα, φυτά. Τα όντα αυτά είχαν θνητό σώμα και ακάθαρτη θολή Ψυχή εκδηλώνοντας τόσο επιθυμία επιστροφής προς το Εν αλλά και ταυτόχρονα αποστροφή για Αυτό δείχνοντας την κακία στην οποία υπέπεσαν.

Αυτά τα όντα μετά τον υλαίο θάνατο οι Ψυχές τους μετενσαρκώνονταν σε άλλα υλαία σώματα κατά την Νοητική ποιότητα και δύναμη της Ψυχής τους, άλλοτε σε σώματα ανθρώπων ή ζώων ή φυτών ή στοιχείων της Φύσης της Γαίας και εισκρίνονται σε άψυχη ύλη όπως νερά, ποτάμια, λίμνες, όρη, στερεά, υγρά και αέριες μάζες καταλαμβάνοντας κάθε υλικό φορέα επί της Γης.

Κάθε φορά δε που άλλαζαν ποιότητα στην μίξη Αγαθού-κακού μετεμψυχώνονταν από Ψυχή νοητική σε άνους Ον όταν αύξανε η Κακία έναντι της Αγαθότητας και σε Θείο ή Δαιμόνιο Ον όταν η Ψυχή άλλαζε την ποιότητα της στην μίξη Αγαθού-κακού μειώνοντας την κακία αυτής.

Η Ψυχή των ζώων κυριαρχείται από τον Φόβο και για αυτό ο Θείος Νους εντός της σκοτίζεται από το ένστικτο το οποίο κυριαρχεί για την επιβίωση. Τα δε ζώα εμφανίζουν βάρβαρη συμπεριφορά ως προς τον τρόπο επιβίωσης και χρησιμοποιούν τον θάνατο άλλων ζώων για την τροφή τους και την επιβίωση τους βιώνοντας έτσι την απομάκρυνση από την Αθάνατη ζωή με τον χειρότερο τρόπο.

Η Ψυχή των φυτών κυριαρχείται από την μεγαλύτερη στέρηση του Θείου Λόγου και Σοφίας. Τα φυτά ως όντα εκδηλώνουν την απομάκρυνση τους από τον Θείο Νου και τα ίδια στερούνται της νοήσεως όπως αυτή εμφανίζεται στα ζώα και τους ανθρώπους. Τα φυτά βιώνουν την απομάκρυνση από την Αθάνατη ζωή ως απομάκρυνση από την Θεία Λογική.

Η Ψυχή των ανθρώπων βρίσκεται στο μέσο μεταξύ Θείου και Αισθητού κόσμου. Ο άνθρωπος είναι πιο πλησίον του Θείου και έχει την δυνατότητα να Θεωθεί και να Επιστρέψει πίσω στο Εν αν στραφεί προς Αυτό, όπως κάνουν οι φιλόσοφοι, οι θεουργοί, οι ασκητές και οι θεολόγοι.

Άλλοι άνθρωποι έχουν ανάμνηση από το Θείο Εν και το επιθυμούν και συνδέονται από την Θεία τους Φύση και Καταγωγή με την Αγαθότητα του Ενός εκδηλώνοντας συμπόνια και καλοσύνη προς τα άλλα όντα.

Άλλοι άνθρωποι δεν διατηρούν ανάμνηση από το Θείο Εν και χρησιμοποιούν τον Θείο Νου μόνο ως λογική για να αισθάνονται και να αναλύουν την ύλη και γίνονται άθεοι αγνοώντας το Θείο Κόσμο.

Και άλλοι είναι ακόμη πιο απομακρυσμένοι από τον Θείο Νου χρεώνοντας σε άλλα όντα ή στους Θεούς την δυστυχία των επιλογών τους στο βάθος του χρόνου των μετενσαρκώσεων τους και έτσι εκδηλώνουν την μεγαλύτερη ποιοτική απομάκρυνση της Ψυχής τους από την Αθανασία και το Θείο εκδηλώνοντας την μεγαλύτερη μορφή κακίας ως αντιθεϊα και θεομαχία.

Το πεδίο του Γίγνεσθαι έχει δημιουργηθεί από τον Θεό Νου Δημιουργό για την εξάλειψη της άγνοιας των Ψυχών στο θέμα του θανάτου και της αθανασίας.

Οι Ψυχές εντός του βιώνουν διαφορετικές ποιότητες και καταστάσεις από τα Αντίθετα και αποκτούν βιωματική γνώση για τον θάνατο, την αθανασία, και την στέρηση του Θείο Ενός.

Σκοπός των Ψυχών είναι να αποκτήσουν Σοφία για τα Αντίθετα, να θαυμάσουν το Κάλλος των Θείων Ιδιοτήτων, να απορρίψουν την κακία και τον θάνατο και να στραφούν πάλι πίσω προς την Ιδέα της Αθανασίας μετέχοντας με την επιστροφή τους πίσω στο Εν τερματίζοντας όποια μορφή δυστυχίας επέλεξαν οι ίδιες οι Ψυχές από δική τους ελεύθερη βούληση.

Ο Πρώτος Θεός, το Θείον Εν – Αγαθό εκπόρευσε το Γίγνεσθαι μέσω του Θείου Νου Δημιουργού για την εκπαίδευση των Ψυχών ώστε και αυτές να γίνουν Δημιουργοί Θεοί της Αγαθότητας, Σοφίας και Κάλλους του Θεού. Έθεσε το Θάνατο και την Στέρηση του Αγαθού όχι από πάθος ή κακία ή για να δημιουργήσει την Κακία ως Ιδέα, αφού από το Εν – Αγαθό ουδέν κακόν μπορεί να εκπορευτεί ούτε από τους Αθάνατους Θεούς του Είναι, αλλά για μάθημα το τι είναι η κάθαρση και ότι δεν πρέπει να νοείται ο θάνατος οποιοδήποτε αθάνατου Όντος ή του Ενός, διότι αυτό οδηγεί στην Αντιθεϊα και Θεομαχία και παράγει την κακία ως τον θάνατο και καταστροφή του αθανάτου Αγαθού Όντος.

Περίληψη – Ανάλυση του κειμένου

Το κείμενο «Το Ἕν, τὸ Γίγνεσθαι και ὁ καθαρμὸς τῶν Ὄντων ἀπὸ τὸν Θάνατο» είναι ένα φιλοσοφικό-θεολογικό έργο νεοπλατωνικής έμπνευσης που πραγματεύεται τη σχέση του Ενός με τον κόσμο των όντων, τη δημιουργία του αισθητού κόσμου, τη γένεση του θανάτου και την τελεολογική πορεία της ψυχής προς την κάθαρση και την επιστροφή στο Εν. Ακολουθεί αναλυτική παρουσίαση:

---

1. Το Εν ως Πρώτο Αίτιο και η Δομή της Πραγματικότητας

Το κείμενο ξεκινά με τη νεοπλατωνική αρχή ότι το Εν είναι η υπερβατική, αχρονική αρχή του κόσμου και η πηγή κάθε ύπαρξης, αθάνατης και θνητής. Από Αυτό εκπορεύεται το επίπεδο του Είναι, το οποίο περιλαμβάνει:

• Τις Ενάδες,
• Τον Θείο Νου (Νοῦς),
• Την Παγκόσμια Ψυχή,
• Τους Αθάνατους Θεούς.

Ο Νους νοεί τις Ιδέες, τις τέλειες αιώνιες μορφές, και τις προβάλλει σε ένα κατώτερο επίπεδο, δημιουργώντας έτσι τα Αντίθετα και τον αισθητό κόσμο. Ο Χρόνος είναι «εικόνα της Αιωνιότητας», η οποία σχετίζεται με το αμετάβλητο πεδίο του Είναι.

---

2. Η Δημιουργία των Ψυχών και η Επιθυμία για Αθανασία

Ο Θείος Νους δημιουργεί πρώτα το λογικό και αθάνατο μέρος των ψυχών. Δίνει στις ψυχές την ελευθερία να νοήσουν και να επιστρέψουν στο Εν θαυμάζοντας τις θείες ιδιότητές του: το Κάλλος, τη Σοφία, την Καλοσύνη. Αυτή η εμπειρία δεν είναι πλήρης – η άγνοια παραμένει.

Ορισμένες ψυχές, μην κατανοώντας την αθανασία, επιθυμούν να βιώσουν την έλλειψή της για να μάθουν μέσω της στέρησης τι πραγματικά είναι. Αυτή η επιθυμία οδηγεί στη δημιουργία του Γίγνεσθαι, όπου οι ψυχές αποκτούν θνητά μέρη και έτσι ο θάνατος εισέρχεται στον κύκλο της ύπαρξης.

---

3. Η Πτώση των Ψυχών και η Γένεση της Κακίας

Στο πεδίο του Γίγνεσθαι, οι ψυχές:

• Βιώνουν αντιθετικές καταστάσεις: ζωή/θάνατος, καλό/κακό, φως/σκοτάδι.
• Άλλες επιθυμούν επιστροφή στο Εν,
• Άλλες λησμονούν και στρέφονται κατά του Θείου, ερμηνεύοντας την δυστυχία τους ως τιμωρία από το Εν.

Έτσι γεννιέται η κακία: η απομάκρυνση από το Εν και η εχθρότητα προς Αυτό. Οι ψυχές ταυτίζονται με την ύλη, φθείρονται και ενσαρκώνονται σε θνητές μορφές (ανθρώπους, ζώα, φυτά, στοιχεία).

---

4. Η Διαβάθμιση των Ψυχών στα Όντα

Το κείμενο καθορίζει βαθμίδες απομάκρυνσης:

• Ζώα: κυριαρχούνται από φόβο, ένστικτο, βιώνουν τον θάνατο μέσω της επιβίωσης.
• Φυτά: αποκομμένα σχεδόν εντελώς από τον Θείο Νου.
• Άνθρωποι: βρίσκονται στο μέσον· έχουν δυναμική επιστροφής.

Οι άνθρωποι διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

1. Όσοι θυμούνται το Εν και αγωνίζονται για την επιστροφή.
2. Όσοι δεν θυμούνται και χρησιμοποιούν τη λογική μόνο για τα αισθητά.
3. Όσοι εχθρεύονται το Θείο, αποδίδοντας τη δυστυχία τους σε Αυτό – οι θεομάχοι.

---

5. Ο Σκοπός της Δημιουργίας του Γίγνεσθαι

Το Γίγνεσθαι δεν είναι τιμωρία αλλά μέσο κάθαρσης και παιδευτικό πεδίο. Η δημιουργία του θανάτου εξυπηρετεί την κατανόηση της Αθανασίας. Η Ψυχή μέσω της εμπειρίας των αντιθέτων κατακτά σοφία, απορρίπτει την κακία και επανασυνδέεται με το Εν.

---

6. Συνολική Εκτίμηση και Σχόλια

Το έργο ακολουθεί πιστά την νεοπλατωνική κοσμολογία:

• Οντολογική ιεραρχία (Εν → Νους → Ψυχή → Ύλη),
• Έμφαση στην ελεύθερη βούληση των ψυχών,
• Κατανόηση του κακού ως απομάκρυνση από το Εν,
• Θεώρηση της ύλης ως έσχατης πρόοδου (Ιάμβλιχος),
• Σωτηριολογική προοπτική μέσα από την θεουργία, άσκηση, φιλοσοφία.

Η ορολογία και η σκέψη θυμίζουν έντονα τον Πρόκλο, τον Πλωτίνο, καθώς και ορισμένα σημεία του Ιαμβλίχου και της θεουργικής παράδοσης.