Ποια η σχέση της Ημέρας του Κυρίου του Ιουδαϊσμού με την Δευτέρα Παρουσία του Χριστιανισμού ;
Η σχέση μεταξύ της Ημέρας του Κυρίου στον Ιουδαϊσμό και της Δευτέρας Παρουσίας στον Χριστιανισμό είναι θεολογική και εσχατολογική, καθώς και οι δύο έννοιες σχετίζονται με τη θεϊκή κρίση, την αποκατάσταση της τάξης και την πραγματοποίηση του θελήματος του Θεού. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην κατανόηση και τη χρήση τους στα δύο θρησκευτικά πλαίσια.
Η Ημέρα του Κυρίου στον Ιουδαϊσμό
- Στα εβραϊκά, αναφέρεται ως “יום יהוה” (Yom Yahweh).
- Πρόκειται για μια ημέρα θεϊκής κρίσης και παρέμβασης, κατά την οποία ο Θεός θα τιμωρήσει τους εχθρούς του Ισραήλ, θα αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη και θα εδραιώσει τη βασιλεία Του.
- Συναντάται συχνά στους προφήτες της Εβραϊκής Βίβλου, όπως στον Ιωήλ, τον Αμώς, τον Ησαΐα και τον Ζαχαρία. Είναι μια ημέρα φόβου, αλλά και ελπίδας για τους πιστούς.
- Συνδέεται με την προσδοκία για τον ερχομό του Μεσσία και την αποκατάσταση του λαού Ισραήλ.
Η Δευτέρα Παρουσία στον Χριστιανισμό
- Στο Χριστιανικό πλαίσιο, η Δευτέρα Παρουσία αφορά την επιστροφή του Ιησού Χριστού στο τέλος των ημερών.
- Συνδέεται με την εκπλήρωση της υπόσχεσης της σωτηρίας, την ανάσταση των νεκρών και την τελική κρίση όλων των ανθρώπων.
- Περιγράφεται κυρίως στην Καινή Διαθήκη, ιδιαίτερα στο Κατά Ματθαίον (24:30-31), την Α’ προς Θεσσαλονικείς (4:16-17) και την Αποκάλυψη (19:11-16).
- Επικεντρώνεται στο τέλος της ανθρώπινης ιστορίας όπως τη γνωρίζουμε και στην έναρξη της αιώνιας βασιλείας του Θεού.
Κοινά Στοιχεία
- Θεϊκή Παρέμβαση: Και οι δύο έννοιες περιλαμβάνουν την άμεση εμπλοκή του Θεού στην ιστορία.
- Κρίση: Είναι ημέρες κρίσης, όπου οι δίκαιοι θα ανταμειφθούν και οι άδικοι θα τιμωρηθούν.
- Αποκατάσταση: Αφορά την αποκατάσταση της θεϊκής τάξης, είτε για το λαό Ισραήλ είτε για ολόκληρη την ανθρωπότητα.
Διαφορές
- Περιεχόμενο της ελπίδας:
- Στον Ιουδαϊσμό, η Ημέρα του Κυρίου συνδέεται συχνά με την απελευθέρωση του λαού Ισραήλ και την εθνική αποκατάσταση.
- Στον Χριστιανισμό, η Δευτέρα Παρουσία αφορά τη σωτηρία όλων των πιστών και την έναρξη μιας αιώνιας, παγκόσμιας βασιλείας.
- Μεσσιανική Προσδοκία:
- Στον Ιουδαϊσμό, η Ημέρα του Κυρίου μπορεί να περιλαμβάνει τον ερχομό του Μεσσία, ο οποίος δεν έχει έρθει ακόμη.
- Στον Χριστιανισμό, η Δευτέρα Παρουσία αφορά την επιστροφή του Μεσσία, του Ιησού Χριστού.
- Οικουμενικότητα:
- Στον Ιουδαϊσμό, η Ημέρα του Κυρίου έχει περισσότερο εθνική διάσταση (λαός Ισραήλ).
- Στον Χριστιανισμό, η Δευτέρα Παρουσία αφορά ολόκληρη την ανθρωπότητα.
Η Ημέρα του Κυρίου μπορεί να θεωρηθεί ως μια προτύπωση της Χριστιανικής Δευτέρας Παρουσίας, αν και οι δύο θρησκείες έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για το πώς και πότε θα συμβεί αυτή η θεϊκή παρέμβαση.
Ποια η σχέση αυτών των θεολογιών με την Βαβυλωνιακή Πρωτοχρονιά ;
Η Βαβυλωνιακή Πρωτοχρονιά, γνωστή ως Akitu, παρουσιάζει θεολογικές και πολιτιστικές ομοιότητες με τις έννοιες της Ημέρας του Κυρίου στον Ιουδαϊσμό και της Δευτέρας Παρουσίας στον Χριστιανισμό. Παρόλο που ανήκουν σε διαφορετικά θρησκευτικά και χρονικά πλαίσια, ορισμένα στοιχεία του Akitu επηρέασαν την ανάπτυξη εσχατολογικών και απολυτρωτικών θεολογιών, ιδιαίτερα στον Ιουδαϊσμό και, έμμεσα, στον Χριστιανισμό.
Η Βαβυλωνιακή Πρωτοχρονιά (Akitu)
- Ήταν ένα σημαντικό θρησκευτικό φεστιβάλ της αρχαίας Βαβυλώνας που εορταζόταν κατά την εαρινή ισημερία.
- Περιλάμβανε τελετές που σχετίζονταν με την ανανέωση της βασιλείας, τη δικαιοσύνη και την τάξη στον κόσμο.
- Ο κύριος θεός του φεστιβάλ, ο Μαρντούκ, νικούσε τις δυνάμεις του χάους, ανανεώνοντας τη δημιουργία και επιβεβαιώνοντας την κυριαρχία του.
Ομοιότητες με την Ημέρα του Κυρίου και τη Δευτέρα Παρουσία
- Θεϊκή Κρίση και Τάξη:
- Στο Akitu, ο Μαρντούκ επιβεβαίωνε την εξουσία του μέσα από τη νίκη επί των δυνάμεων του χάους, ενώ στον Ιουδαϊσμό, η Ημέρα του Κυρίου είναι ημέρα κρίσης, αποκατάστασης της τάξης και αποδοχής της κυριαρχίας του Γιαχβέ.
- Στον Χριστιανισμό, η Δευτέρα Παρουσία σχετίζεται με την τελική κρίση, τη νίκη κατά του κακού και την αποκατάσταση της αιώνιας βασιλείας του Θεού.
- Κύκλος Ανανέωσης:
- Το Akitu σηματοδοτούσε την ανανέωση της δημιουργίας και της κοινωνικής τάξης.
- Στον Ιουδαϊσμό, η Ημέρα του Κυρίου μπορεί να θεωρηθεί ως ανανέωση της σχέσης του Θεού με το λαό Του και η εκπλήρωση της υποσχεμένης σωτηρίας.
- Η Δευτέρα Παρουσία στον Χριστιανισμό σημαίνει την τελική ανανέωση της δημιουργίας και την αποκατάσταση της αρμονίας μεταξύ Θεού και ανθρώπων.
- Εσχατολογικές Προσδοκίες:
- Στο Akitu, η νίκη του Μαρντούκ κατά του χάους ήταν ετήσια, αλλά αντικατοπτρίζει μια ιδέα κοσμικής αποκατάστασης που βρίσκουμε αργότερα σε εσχατολογικά κείμενα.
- Στην Ημέρα του Κυρίου και τη Δευτέρα Παρουσία, το επίκεντρο είναι η μία και τελική αποκατάσταση, που θα αλλάξει την κοσμική τάξη οριστικά.
Πιθανές Επιρροές
- Αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα:
- Κατά τη Βαβυλωνιακή αιχμαλωσία (6ος αιώνας π.Χ.), οι Ιουδαίοι εκτέθηκαν στις θρησκευτικές ιδέες των Βαβυλωνίων.
- Η έννοια μιας ημέρας κρίσης και αποκατάστασης ίσως να ενσωματώθηκε στις εσχατολογικές αντιλήψεις των Ιουδαίων προφητών, όπως του Ιωήλ και του Ησαΐα.
- Κοσμολογικές Ιδέες:
- Οι ιδέες του Akitu περί νίκης επί του χάους και ανανέωσης της δημιουργίας φαίνεται να έχουν αναλογίες στις βιβλικές και χριστιανικές θεολογίες, όπου ο Θεός/Χριστός νικά το κακό και αποκαθιστά τη θεία τάξη.
- Μεσσιανικές Προσδοκίες:
- Η προσδοκία για την Ημέρα του Κυρίου και τη Δευτέρα Παρουσία ως στιγμές νίκης και αποκατάστασης μπορεί να αντλεί έμπνευση από την τελετουργική ανανέωση της βασιλείας στο Akitu.
Διαφορές
- Περιεχόμενο και Εστίαση:
- Το Akitu ήταν ετήσια τελετή που επικεντρωνόταν στη γη και στην κοινωνική τάξη.
- Η Ημέρα του Κυρίου και η Δευτέρα Παρουσία είναι μοναδικά γεγονότα που επικεντρώνονται στην εσχατολογία και την παγκόσμια αποκατάσταση.
- Μονοθεϊσμός vs. Πολυθεϊσμός:
- Ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός είναι μονοθεϊστικές θρησκείες, ενώ το Akitu βασιζόταν στον πολυθεϊσμό της Βαβυλώνας.
- Οικουμενικότητα:
- Οι έννοιες της Ημέρας του Κυρίου και της Δευτέρας Παρουσίας έχουν παγκόσμια διάσταση, ενώ το Akitu επικεντρωνόταν στη Βαβυλώνα και τον βασιλιά της.
Συμπέρασμα
Η Βαβυλωνιακή Πρωτοχρονιά (Akitu) προσφέρει ένα αρχαίο υπόδειγμα θρησκευτικής τελετουργίας που πιθανόν επηρέασε τις Ιουδαϊκές και, κατ’ επέκταση, τις Χριστιανικές εσχατολογικές παραδόσεις. Παρά τις διαφορές στο περιεχόμενο και το θεολογικό πλαίσιο, το κοινό στοιχείο της θεϊκής παρέμβασης για την αποκατάσταση της τάξης παραμένει κεντρικό και στις τρεις περιπτώσεις.
Ποιά η επιρροή του Ζωροαστρισμού σχετικά με τον Μεσσία στον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό ;
Ο Ζωροαστρισμός, μια από τις αρχαιότερες μονοθεϊστικές θρησκείες, επηρέασε σημαντικά τις θρησκευτικές ιδέες του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού, ιδιαίτερα όσον αφορά την εσχατολογία και την έννοια του Μεσσία. Οι ομοιότητες μεταξύ των ζωροαστρικών δογμάτων και των Ιουδαϊκών/Χριστιανικών θεολογιών υποδηλώνουν ανταλλαγές ιδεών, κυρίως κατά την περίοδο της Βαβυλωνιακής αιχμαλωσίας και της Περσικής κυριαρχίας.
Ο Ζωροαστρισμός και η Μεσσιανική Ιδέα
- Σωτήρας (Saoshyant):
- Στον Ζωροαστρισμό, ο Saoshyant (κυριολεκτικά “αυτός που θα φέρει ευημερία”) είναι ένας μελλοντικός σωτήρας που θα εμφανιστεί στο τέλος του κόσμου.
- Θα κατατροπώσει τις δυνάμεις του κακού, θα αναστήσει τους νεκρούς και θα αποκαταστήσει την παγκόσμια δικαιοσύνη.
- Η έννοια αυτή περιλαμβάνει την ιδέα της τελικής νίκης του καλού επί του κακού, της κρίσης και της αποκατάστασης της δημιουργίας.
Επιρροή στον Ιουδαϊσμό
- Κατά τη Βαβυλωνιακή Αιχμαλωσία:
- Οι Εβραίοι που ζούσαν υπό την Περσική κυριαρχία (539-332 π.Χ.) ήρθαν σε επαφή με ζωροαστρικές ιδέες, οι οποίες πιθανότατα επηρέασαν την εξέλιξη της εβραϊκής εσχατολογίας.
- Η έννοια του Μεσσία (משיח, Mashiach) ως σωτήρα και βασιλιά που θα έφερνε θεϊκή δικαιοσύνη αποκτά έντονα εσχατολογικό χαρακτήρα μετά από αυτή την περίοδο.
- Ανάπτυξη της Εσχατολογίας:
- Η Ιουδαϊκή γραμματεία της μετα-εξορικής περιόδου (π.χ. Δανιήλ, Ζαχαρίας) εμφανίζει στοιχεία παρόμοια με τις ζωροαστρικές ιδέες, όπως:
- Τελική κρίση.
- Ανάσταση των νεκρών.
- Τελική νίκη του καλού επί του κακού.
- Η Ιουδαϊκή γραμματεία της μετα-εξορικής περιόδου (π.χ. Δανιήλ, Ζαχαρίας) εμφανίζει στοιχεία παρόμοια με τις ζωροαστρικές ιδέες, όπως:
- Δυαδισμός:
- Ο δυαδισμός μεταξύ του καλού (Γιαχβέ) και του κακού (Σατανάς) γίνεται πιο έντονος στον μετα-εξορικό Ιουδαϊσμό, κάτι που ενδέχεται να επηρεάστηκε από τον ζωροαστρικό δυαδισμό (Ahura Mazda vs. Angra Mainyu).
Επιρροή στον Χριστιανισμό
- Ο Ιησούς ως Μεσσίας:
- Η έννοια του Ιησού ως του Χριστού (Μεσσία) που έρχεται για να σώσει την ανθρωπότητα έχει πολλές αναλογίες με τον Saoshyant.
- Ο Ιησούς παρουσιάζεται ως σωτήρας που εκπληρώνει τις Ιουδαϊκές μεσσιανικές προφητείες, αλλά με παγκόσμιο και πνευματικό χαρακτήρα.
- Τελική Κρίση και Ανάσταση:
- Οι Χριστιανικές διδασκαλίες για τη Δευτέρα Παρουσία, την τελική κρίση, την ανάσταση των νεκρών και τη νέα δημιουργία είναι παρόμοιες με τις ζωροαστρικές προσδοκίες.
- Ο Χριστιανισμός εξελίσσει αυτές τις ιδέες σε οικουμενική σωτηρία μέσω του Ιησού Χριστού.
- Προφητεία και Τελικός Σωτήρας:
- Όπως ο Saoshyant, ο Ιησούς θεωρείται ότι θα επιστρέψει (Δευτέρα Παρουσία) για να ολοκληρώσει το σχέδιο της σωτηρίας.
- Ο Δυαδισμός Καλού-Κακού:
- Η έντονη αντιπαράθεση μεταξύ του Θεού και του Σατανά στον Χριστιανισμό, όπως περιγράφεται στην Αποκάλυψη, αντικατοπτρίζει ζωροαστρικές δυαδιστικές ιδέες.
Κοινά Στοιχεία Μεταξύ Ζωροαστρισμού, Ιουδαϊσμού και Χριστιανισμού
- Μεσσιανική Προσδοκία:
- Ο Μεσσίας και ο Saoshyant μοιράζονται την ιδέα ενός σωτήρα που αποκαθιστά τη θεϊκή τάξη.
- Ανάσταση των Νεκρών:
- Και οι τρεις θρησκείες διδάσκουν την ανάσταση των νεκρών στο τέλος των ημερών.
- Τελική Κρίση:
- Η κρίση όλων των ψυχών αποτελεί βασικό δόγμα σε όλες τις θρησκείες.
- Αποκατάσταση της Δημιουργίας:
- Το τέλος της ιστορίας οδηγεί σε έναν νέο, εξαγνισμένο κόσμο.
Διαφορές
- Μονοθεϊσμός και Δυαδισμός:
- Ο Ζωροαστρισμός είναι έντονα δυαδιστικός (καλό vs. κακό), ενώ ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός τονίζουν τη μονοκρατορία του Θεού.
- Ρόλος του Μεσσία:
- Στον Ιουδαϊσμό, ο Μεσσίας είναι πολιτικός και εθνικός σωτήρας.
- Στον Χριστιανισμό, ο Μεσσίας έχει πνευματικό και οικουμενικό χαρακτήρα.
- Στον Ζωροαστρισμό, ο Saoshyant είναι κοσμικός και πνευματικός σωτήρας.
Συμπέρασμα
Ο Ζωροαστρισμός επηρέασε βαθιά την εβραϊκή και χριστιανική σκέψη μέσω της ανάπτυξης της εσχατολογίας, της έννοιας του Μεσσία/Σωτήρα, της ανάστασης των νεκρών και της τελικής κρίσης. Παρά τις διαφορές στα θεολογικά τους πλαίσια, οι τρεις θρησκείες αντανακλούν μια κοινή αναζήτηση για τη νίκη του καλού επί του κακού και την αποκατάσταση της θεϊκής τάξης στο τέλος της ιστορίας.
Ποια η διαφορά του Μεσσιανισμού με την αρχαία Ελληνική άποψη περί Θεών και Κόσμου ;
Η διαφορά του Μεσσιανισμού με την αρχαία Ελληνική άποψη περί Θεών και Κόσμου είναι θεμελιώδης, καθώς αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές κοσμοθεωρίες, θρησκευτικές αντιλήψεις και φιλοσοφικές προσεγγίσεις για τη σχέση μεταξύ θείου, ανθρώπου και κόσμου.
Μεσσιανισμός
Ο Μεσσιανισμός αναφέρεται στην πίστη στην έλευση ενός σωτήρα (Μεσσία) που θα επιφέρει τη θεϊκή αποκατάσταση, τη σωτηρία και τη δικαιοσύνη στον κόσμο.
Βασικά Χαρακτηριστικά:
- Εσχατολογική Προσδοκία:
- Ο Μεσσίας είναι μια προσωπικότητα που θα εμφανιστεί σε συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας για να αποκαταστήσει τη θεϊκή τάξη.
- Στον Ιουδαϊσμό, ο Μεσσίας είναι εθνικός και θρησκευτικός σωτήρας.
- Στον Χριστιανισμό, ο Μεσσίας (Ιησούς Χριστός) έχει πνευματικό και οικουμενικό χαρακτήρα, προσφέροντας σωτηρία σε όλη την ανθρωπότητα.
- Γραμμικός Χρόνος:
- Ο Μεσσιανισμός στηρίζεται στην ιδέα ότι η ιστορία έχει μια αρχή και ένα τέλος, με την έλευση του Μεσσία να αποτελεί καθοριστικό σημείο.
- Θεϊκή Παρέμβαση:
- Η σωτηρία έρχεται από τον Θεό μέσω του Μεσσία, υπογραμμίζοντας τη σχέση εξάρτησης του ανθρώπου από το θείο.
- Ηθική Δικαιοσύνη:
- Ο Μεσσίας έρχεται για να επιβάλει δικαιοσύνη και να αποκαταστήσει το ηθικό καθεστώς.
Αρχαία Ελληνική Άποψη περί Θεών και Κόσμου
Η αρχαία ελληνική θρησκεία και φιλοσοφία προσέγγιζαν τον κόσμο και τους θεούς με τρόπο που αντανακλούσε την κυκλικότητα της φύσης, τη συμπληρωματικότητα ανθρώπου και θείου, και την έμφαση στην ατομική αυτογνωσία.
Βασικά Χαρακτηριστικά:
- Πολυθεϊσμός:
- Οι θεοί ήταν πολλοί, με ανθρωπομορφικές ιδιότητες και αλληλεπιδρούσαν με τους ανθρώπους μέσα από μύθους, λατρείες και τελετές.
- Δεν υπήρχε η έννοια ενός προσωπικού σωτήρα που θα διόρθωνε τον κόσμο.
- Κυκλικός Χρόνος:
- Η ιστορία και ο κόσμος θεωρούνταν κυκλικοί, με επαναλαμβανόμενα μοτίβα γέννησης, καταστροφής και ανανέωσης.
- Αυτογνωσία και Αρετή:
- Η ανθρώπινη ευθύνη να κατανοήσει τον εαυτό του και τη θέση του στον κόσμο ήταν κεντρική. Το “Γνώθι σαυτόν” του Σωκράτη αντικατοπτρίζει αυτή την αρχή.
- Η σωτηρία δεν εξαρτιόταν από θεϊκή παρέμβαση, αλλά από την προσωπική αρετή και σοφία.
- Κόσμος και Τάξη:
- Ο κόσμος θεωρούνταν εγγενώς οργανωμένος με βάση τη λογική και την αρμονία (Κόσμος σημαίνει τάξη).
- Οι θεοί συμμετείχαν σε αυτήν την αρμονία, αλλά δεν παρενέβαιναν για να αποκαταστήσουν “λανθασμένες” πορείες της ιστορίας.
- Περιορισμένη Εσχατολογία:
- Οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν έντονη εσχατολογική προσμονή. Η μετά θάνατον ζωή, όπως παρουσιάζεται στον Όμηρο ή στους φιλοσόφους, δεν έχει έννοια τελικής κρίσης ή αποκατάστασης.
Σύγκριση Μεσσιανισμού και Αρχαίας Ελληνικής Άποψης
| Χαρακτηριστικό | Μεσσιανισμός | Αρχαία Ελληνική Άποψη |
|---|---|---|
| Θεϊκή Παρέμβαση | Σωτηρία μέσω του Μεσσία | Ο θεός καθοδηγεί, η ευθύνη ανήκει στον άνθρωπο. |
| Χρόνος | Γραμμικός, με αρχή και τέλος | Κυκλικός, επαναλαμβανόμενος |
| Σκοπός του Ανθρώπου | Αναμονή της σωτηρίας και ηθική ζωή | Αυτογνωσία και αρμονία με τη φύση |
| Θεϊκή Δικαιοσύνη | Μεσσίας επιβάλλει δικαιοσύνη | Η δικαιοσύνη είναι έμφυτη στη λογική του κόσμου |
| Μετά Θάνατον Ζωή | Εσχατολογική ανάσταση και κρίση | Χωρίς τελική κρίση, μετενσάρκωση ή Επιστροφή πίσω στο Εν, η ψυχή είναι Θεϊκή Φως εκ Φωτός. |
Κύριες Διαφορές
- Σωτηριολογία:
- Ο Μεσσιανισμός επικεντρώνεται στη σωτηρία που προέρχεται από θεϊκή παρέμβαση.
- Οι Έλληνες επικεντρώνονταν στην ατομική ευθύνη και τη συμμετοχή στο αρμονικό σύμπαν.
- Οντολογία του Κακού:
- Ο Μεσσιανισμός αντιμετωπίζει το κακό ως μια δύναμη που πρέπει να καταστραφεί.
- Οι Έλληνες έβλεπαν το κακό ως μέρος της κοσμικής ισορροπίας ή της ανθρώπινης ατέλειας.
- Ιστορικότητα:
- Ο Μεσσιανισμός έχει έντονο ιστορικό και εσχατολογικό χαρακτήρα.
- Η αρχαία ελληνική θρησκεία είναι διαχρονική, χωρίς ιδιαίτερη ιστορική έμφαση.
- Ρόλος του Ανθρώπου:
- Στον Μεσσιανισμό, ο άνθρωπος είναι αποδέκτης της σωτηρίας.
- Στην ελληνική κοσμοθεωρία, ο άνθρωπος είναι συνδημιουργός της μοίρας του.
Συμπέρασμα
Ο Μεσσιανισμός αντικατοπτρίζει μια θεοκεντρική και εσχατολογική θεώρηση, όπου η σωτηρία προέρχεται από θεϊκή παρέμβαση και η ιστορία έχει συγκεκριμένη κατεύθυνση. Αντίθετα, η αρχαία ελληνική άποψη περί θεών και κόσμου είναι ανθρωποκεντρική, κυκλική και επικεντρώνεται στην αυτογνωσία, την αρετή και τη διατήρηση της αρμονίας στο σύμπαν.
Οι μονοθεϊστικές θρησκείες περιγράφουν μια συνεχή αντιπαλότητα του Καλού Θεού με το Κακό προσωποποιημένο εστιάζοντας ότι ο Θεός δεν διοικεί απόλυτα τον Κόσμο και για αυτό οι άνθρωποι προσδοκούν τον εκλεκτό Μεσσία που θα αποκαταστήσει την Θεϊκή τάξη και την σχέση ανθρώπου Θεού. Τέλος η βασιλεία του Θεού θα έρθει στους ανθρώπους στην Γη στο μέλλον και το κακό θα εξοντωθεί επίσης στο μέλλον.
Αντίθετα η αρχαία Ελληνική θεολογία παρουσιάζει τους Θεούς να θέτουν τον Κόσμο και να επιδρούν μέσα σε αυτόν και να παρεμβαίνουν όποτε το θελήσουν όταν ο άνθρωπος διαπράττει ύβρη. Το δε Κακό δεν υφίσταται σαν υπερφυσικό πρόσωπο αλλά σαν την άλογη φύση του ανθρώπου που πρέπει να την τιθασεύσει σκεπτόμενος πριν πράξει και επιλέγοντας την αρετή έναντι της κακίας που είναι και οι δυο μέσα στην ατομική φύση του ανθρώπου όπως όλος ο δυϊσμός που διέπει τον Κόσμο. Η αρχαία Ελληνική θρησκεία προωθεί την ατομική Θέωση του ανθρώπου όταν αυτός επιλέγει σοφά μεταξύ αρετής και κακίας και θεωρεί ότι η ψυχή έχει Θεία καταγωγή στην οποία επιστρέφει μετά από πολλές μετενσαρκώσεις και συσσωρεύοντας αρετή σε κάθε βίο. Το Υλαίο πεδίο ενσαρκώσεων εμπεριέχει πολλές αντίθετες καταστάσεις όπως φως-σκοτάδι, ζωή-θάνατο, καλό-κακό κτλ που δίνονται στον άνθρωπο ως επιλογή ώστε να διαλέξει σοφά και να εκπαιδευτεί στην σοφία και την απόκτηση αρετής.